Jos Martens

 

Probleemstelling: hoe speelfilms gebruiken om een correcte beeldvorming te bevorderen en/of te verdiepen? Hier beperken wij ons tot het direct didactisch toepasbare. Geopteerd is voor een modulaire, gefaseerde opbouw, waarbij men spiraalvormig dieper doordringt in de verfilmde periode. Hiertoe kunnen enkele specifieke opdrachten ingelast worden bij zowel projectie van de hele film als forumfilm als van enkele goedgekozen fragmenten. (Waarbij wij er natuurlijk rekening mee houden dat een forumfilm normaal vertoond wordt op groot scherm in een verduisterde zaal - wat noteren zowat onmogelijk maakt - terwijl voor fragmenten video gebruikt wordt, wat wel notities toelaat.)

De opdrachten lenen zich uitstekend voor een bescheiden experiment in vakoverschrijdend werken geschiedenis-Nederlands- esthetica, waarbij een gedeelte van het werk en het mondeling rapporteren bijvoorbeeld kan gebeuren in de lessen Nederlands. Wanneer de film als forumfilm gebruikt wordt, gebeurt de bespreking meestal dadelijk na de film en is 'normaal-functioneel' vakoverschrijdend.

In volgend model worden de kijkers ingedeeld in groepen van maximum zes leerlingen.

Onderstaande taken zijn toepasbaar op alle films; zij kunnen gemakkelijk aangepast worden aan afzonderlijke films.

 

1. OBSERVATIETAKEN

 

1.1. Algemeen

Elk lid van de groep selecteert bij het kijken a) 2 sequenties waarin de knap gebruikte filmtaal indruk maakte. ( Beschrijf bij de groepsbespreking de plaats van de sequentie in het geheel van de film - Wat was er zo indrukwekkend: welke camerabeweging (close up ....?) ) en b) 1 sequentie waarin de muziek/de geluidsachtergrond bijdroeg tot het welslagen van het fragment.

Na de bespreking kiest de groep 3 voorbeelden uit a en 2 uit b om in het schriftelijk verslag uit te werken.

 

1.2. Historische beeldvorming

De film (of: de getoonde fragmenten) geeft een beeld van het leven in de ... eeuw. Kies één aspect dat

a) je iets leerde wat je nog niet wist/ dat je verbaasde/ dat afwijkt van wat je dacht over de behandelde periode/ sterk verschilt van onze huidige opvattingen. Dit mag 'iets' zijn in verband met het materiële leven (kledij, voedsel, wapens, wijze waarop men reisde, baadde, bad... ) of in verband met de mentaliteit (omgangsvormen, verhouding man-vrouw...

b) ondanks de afstand van .... eeuwen eigenlijk fundamenteel niet verschilt van onze huidige tijd.

Leg in de groepsbespreking de resultaten van je bevindingen naast die van de andere leden en geef ze weer in het schriftelijk verslag.

 

2. NATAKEN

 

Kies uit de onderwerpen van je groep één aspect van het materiële leven dat je wat wil uitdiepen en waarover je meer concrete informatie opzoekt (bv. kleding, wapens, hygiëne, voedsel, verwarming, muziek...) Maak hierover een kleine scriptie, die je samen met je verslag inlevert. Zonodig zal je leerkracht geschiedenis je op het goede spoor zetten.

 

Wenken

•De leerkracht kan ervoor zorgen dat er in elke klas geen overlappingen voorkomen. Dan kan elke groep eveneens het gekozen onderwerp -met de nodige illustraties- in forum voorleggen aan de hele klas in de les Nederlands.

•Om de motivatie te verhogen, kan men als volgt tewerk gaan: de leerkracht die de bespreking leidt, geeft een groepsquotering op de observatietaken, die ook geldt voor de andere vakken. Hetzelfde gebeurt bij de schriftelijke taken: het correctiewerk kan verdeeld worden over de verschillende leerkrachten; de scriptie telt mee als huistaak Nederlands, de punten worden voor de drie betrokken vakken meegeteld.
De leerlingen krijgen de volgende opdracht mee: "Het schriftelijk verslag van uw groep wordt in een voorlopige versie ingetikt op tekstverwerker en dan door de leden van de groep nagelezen op taal en fouten. Dan pas wordt de definitieve versie ingetikt en in een verzorgde lay-out afgegeven."