Algemene lesbedoeling: inzicht in audiovisuele en elektronische manipulatietechnieken door toepassing van historische kritiek op diverse categorieën films en televisie-opnamen.

1. •Integratie van audiovisuele en geschreven documenten.
   

2. •Inzicht in de wijze waarop historische kennis in film tot stand komt.
   

3. •Inzicht in de wijze waarop historische beeldvorming tot stand komt in speelfilms.
   

Vorm van de tekst

Oorspronkelijk was dit een radiolezing voor de Schooluitzendingen van de BRT. Die vorm is hier bewaard, omdat radio een vlotte en gemakkelijk verstaanbare tekst vereist. Hier en daar is hij wat geactualiseerd, wat de namen van televisieprogramma's betreft. En enkele aanvullingen over historische gebeurtenissen na 1985 zijn toegevoegd. Op zichzelf is het een historisch document geworden! Dit laat veel discussiemogelijkheid met de leerlingen toe: je kan zien wat men nog kent van oudere programma's (en verstomd staan van het korte geheugen van de mensheid op dit vlak!), actualiseren van programma's, films enz.

 

Didactische wenken

Zoals gebruikelijk bieden we een modulair programma aan. Dat is hier des te gemakkelijker, omdat de tekst in de loop der jaren herhaaldelijk en onder de meest gevarieerde omstandigheden is gebruikt. Meestal wel vakoverschrijdend met Nederlands, geschiedenis en esthetica als partners. En meestal ook in het begin van het zesde jaar. Aanvankelijk bleef het bij een lezen en bespreken: er waren nog geen technische voorzieningen om videofragmenten in de klas te brengen. Een laatste keer werd het een heus project, in het kader van een Europees filmproject, waaraan de bovenvernoemde vakken plus Duits, Frans en Engels deelnamen en we meer dan tien lessen konden besteden aan het analyseren van filmfragmenten. De meeste films hadden wij in de loop van enkele jaren gekocht, enkele konden we ontlenen bij andere scholen of huren in de videotheek. Nu video's spotgoedkoop zijn geworden, is het aan te raden zelf zoveel mogelijk van de vernoemde films aan te schaffen, zo mogelijk in overleg met collega's uit andere scholen.

 

Het is uiteraard de bedoeling dat minstens enkele filmfragmenten als voorbeeld worden gebruikt. Dit sloot dan ook goed aan bij enkele inleidende lessen filmesthetica over filmtaal e.d.

1. •Dit recept past in een ruimer didactisch kader. Het is een algemene klacht dat studenten en leerlingen niet meer in staat zijn langere zakelijke teksten te lezen en te assimileren. Hoe zou dat ook kunnen, als zij in het secundair onderwijs uitsluitend tekstjes met de lengte van een stripballon in hun schoolboeken vinden? Langere teksten de baas kunnen is een vaardigheid, die moet aangeleerd en ingeoefend. En bij herhaling ingeoefend! Daarom lassen wij vanaf het derde jaar regelmatig een langere tekst in, die zelfstandig verwerkt moet worden.
   

2. •Tot slot krijgen de leerlingen nog een laatste opdracht mee: "Welke vragen zou je over deze tekst stellen als je een intelligente leerkracht was?" Dit kadert in een leerstrategie (leren leren: vraag- en leesfase), maar levert je bovendien soms vragen op waaraan je zelf niet gedacht had. Goede vragen behouden wij altijd voor toetsen (hoewel de formulering natuurlijk vaak moet bijgestuurd). De vragenbatterij bespreken wij altijd kort voor de hele klas die ze geproduceerd heeft.
   

Bij langlopende opdrachten overleggen wij vooraf met de collega Nederlands, om het curriculum "zakelijke teksten" zo te organiseren dat wij bovenstaande opdrachten kunnen geven als hij/zij in het leerprogramma ver genoeg gevorderd is.

Fase 2

1. •Bespreken van de tekst, uitklaring, nieuwe voorbeelden, uitleggen van wat niet (meer) gekend is (en wat hier in de links bij "Uitleg" is terechtgekomen).
   

2. •Je kunt hier de opdracht geven te surfen naar de VVLG-website bij de hyperlinks. Elke leerling kan de bespreking van de in de tekst vermelde film online lezen. Elke leerling kiest uit het totale aanbod op de webstek één film die hij of zij gezien heeft. Deze bespreking print hij/zij uit en voorziet ze van eigen commentaar. Wanneer er bij de bespreking hyperlinks staan, wordt één ervan gevolgd, de url genoteerd, relevante passages uit die link opgeslagen.
   

3. •Leervorm: klasgesprek in plenum.
   

4. •Voorziene tijd: 2 lesuren
   

Fase 3 Projectie en analyse van films

Wij startten steeds met een non fictionfilm waarop historische kritiek werd toegepast. De laatste jaren gebruikten we daarvoor fragmenten van een lange film over de Golfoorlog. Vroeger projecteerden we delen uit Panorama-uitzendingen of andere actualiteitsprogramma's. Hier kun je peilen naar aanwezige achtergrondkennis en die, waar ze niet aanwezig is, aanleveren.

Daarna werden een of twee lessen besteed aan projectie en analyse van speelfilms. Dit gebeurde niet meer in de geschiedenisles, maar in lessen esthetica en Nederlands. Een aantal van de films die op deze website terecht kwamen zijn ons in de loop van deze lessen aangebracht door leerlingen! In zekere zin is de webstek over historische films gegroeid uit deze leereenheid. Bij de filmbesprekingen besteden wij zoveel mogelijk aandacht aan gegevens over de historische realiteit, vaak details waarvan men moeilijk kan verwachten dat de leerkracht ze kent.

Als leerkracht kan je uit het totale aanbod op de site zelf een eigen lessenpakket samenstellen, of films naar eigen keuze invoeren. Bepalende factor zal de beschikbare lestijd zijn. In TSO (met 1 uur geschiedenis in de week en geen esthetica) beperkten we het aantal en soms de duur van de fragmenten en konden wij uitwijken naar Nederlands en enkele andere vakken.