Dromen van een Farao

Dromen van een Farao

Recensie

Thematiek: archeologie; liefde versus maatschappelijke vooroordelen.
Doelgroep: eerste graad
Onderwerp: Toetanchamon

Inhoud
Het verhaal van Carter, Carnarvon en de ontdekking van de tombe van Toetanchamon (1922), doch ditmaal verteld door lady Evelyn, de dochter van lord Carnarvon, en vanuit haar standpunt. Centraal staat de verliefdheid van Evelyn en de veel oudere Carter, waarvan niets kon terechtkomen door het verschil in stand en de toenmalige maatschappelijke vooroordelen. Tweede centrale gegeven is 'de vloek van de farao', waarin zeker Evelyns broer vast geloofde. In het boek hoort ook Evelyn regelmatig de vleugels van de godin Nechbet.

Bespreking
Zal geïnteresseerde leerlingen zeker aanspreken. Het is een spannend geheel geworden dat de lezer laat meeleven met de meest opwindende archeologische ontdekking van de eeuw. Maar ... een boek dat steunt op waargebeurde feiten, mag die feiten niet voorbijgaan. O.i. heeft de auteur het zich helaas wat te gemakkelijk gemaakt door vooral in te spelen op de hopeloze verliefdheid van Evelyn en Carter en op 'de vloek van de farao's'. Als Bernauw het werk gelezen had van Thomas Hoving (Toetanchamon. De verzwegen feiten, Helmond, 1980) had hij zich zeker de kans niet laten ontglippen om de heimelijke, illegale nachtelijke inbraak van Carter, Carnavon en zijn dochter in het graf te vermelden. Dit is tot ca. 1980 een van de best gecamoufleerde geheimen van de betrokkenen gebleven. (Waarvan de sporen -als men op de hoogte is- op de oude foto's duidelijk zichtbaar zijn.) Ook de strijd van de ontdekkers tegen de Egyptische staat en de enkele jaren geleden ontdekte, vergeten, Egyptische schat in Carnavons Engelse stamslot hadden voldoende dankbare stof tot inspiratie opgeleverd om de m.i. voor jonge lezers bedenkelijke manier, waarop de auteur flirt met de 'vloek', overbodig te maken.

Didactische verwerking
Opdrachten

Laat werken met vrijwilligers. Voor de eerste groep opdrachten kan hulp van de leerkracht van pas komen.

•Zoek in een naslagwerk over de ontdekking van Toetanchamons graf foto's van de betrokken hoofdpersonen. ( Bijvoorbeeld het werk van N. REEVES, Toetanchamon. De koning, het graf, de schatten, Haarlem, Becht, 1991 )

•De auteur schrijft niets over een van de best bewaarde geheimen van de hoofdpersonen: hun vroegtijdige nachtelijke inbraak in het graf. Zoek dit fragment op in Thomas HOVING, Toetanchamon. De verzwegen feiten, Helmond, Helmond, 1980. Kun je met het authentieke fotomateriaal bewijzen dat ze hun illegale tocht handig wisten te camoufleren?

•Waarom raakten lord Carnarvon en, later, zijn weduwe in conflict met de Egyptische regering? Waarom werd Carter een tijdlang de toegang tot het graf ontzegd? Zoek dit eveneens op in het boek van Hoving.
•Waarom vinden hedendaagse auteurs als Hoving het verhaal van 'de vloek van de farao's' zeer betwistbaar? Haal zijn argumenten aan en bespreek ze. Geef je eigen mening. Hoe dacht de zoon van Carnarvon over de dood van zijn vader?
(Ter informatie: de hedendaagse wetenschap ontdekte dat er inderdaad een 'vloek van de farao's' bestaat, namelijk de cryptococcus neuromyces, een schimmel, die kan voorkomen in eeuwenlang luchtdicht afgesloten ruimten. Wanneer zo'n ruimte geopend wordt, belanden de sporen via de ingeademde lucht in de longen, waar ze bliksemsnel gaan woekeren en in de bloedbaan terechtkomen. Ze tasten de hersens aan en veroorzaken hallucinaties met in 50% van de gevallen de dood als gevolg. Neuromyces is in de actualiteit gekomen, omdat de schimmel eveneens bij aids actief kan worden, en in de laatste jaren reeds heel wat meer slachtoffers gemaakt heeft dan in de geschiedenis van de archeologie. Recent onderzoek bracht aan het licht dat ook andere schimmels uit mummies en papyrusrollen de eeuwen overleefd hebben en terug actief worden wanneer ze ingeademd worden, ook al zijn de gevolgen minder fataal dan bij cryptococcus neuromyces)
•Maak een werkstukje over de ontdekte schatten. Bespreek enkele voorwerpen in detail; Besteed aandacht aan uiterlijk, functie en betekenis. ( Als je kunt, maak dan dia's.) Schitterend materiaal vind je in het bovenvermelde boek van REEVES of in de tentoonstellingscatalogus Tutanchamun (Keulen, 1980 - hierbij hoort een tekst van de voorwerpenbeschrijving in het Nederlands) of in een der andere prachtboeken, die de laatste jaren zijn uitgegeven.

Voor de leerkracht: ideaal is als u beschikt over een video van FRAYLING, Ch., Op zoek naar Toetanchamon, (1993 Teleac). De tweede aflevering brengt het verhaal van de ontdekking. Dat werd verteld met behulp van de terecht beroemd gebleven zwart-wit foto's van Harry Burton, aangevuld met zeer zeldzame filmopnamen van dezelfde man en met knappe beeldovergangen in kleur, naar de voorwerpen uit het graf zelf. De lesorganisatie, met meestal verplaatsing van leerlingen naar het projectielokaal en een korte inleiding vooraf, maken het onmogelijk de hele aflevering te tonen in één les. Dit is geen groot probleem, daar vooral jonge leerlingen moeilijk lang hun interesse volhouden voor een in hun ogen niet zo 'spannende' film. Wel hadden we ook hier telkens de ervaring dat geïnteresseerden de opname mee naar huis namen, zowel in een eerste jaar in het kader van geschiedenis, als in vijfde jaren, in het kader van lessen esthetica.

Cd-roms:
•Toetanchamon - Emme Interactive
•Magisch Egypte - Emme Interactive
•4000 jaar beschaving op twee cd-roms. Toetanchamon vind je op cd 2. Bevat 900 foto's, animatiefilms, 700 blz tekst

Jos Martens

 

Afbeelding

Bibliografische gegevens

Patrick BERNAUW. Dromen van een farao, Leuven. Davidsfonds/Infodok, 1991, 1