Raven: roman over een jagerszoon in het stenen tijdperk, Jan Houdijk.

Raven: roman over een jagerszoon in het stenen tijdperk, Jan Houdijk.

Recensie

Thematiek: overgang van jagers-verzamelaars naar landbouw - confrontatie van culturen - racisme - structuren van de macht.

Doelgroep: derde graad

Situering in de tijd: prehistorie

Inhoud

Europa, ca. 5000 v.C. In het Nederlandse waddengebied leven vissers en jagers. De jonge Raven ontvlucht zijn stam als zijn moeder na de dood van zijn vader hertrouwt en hij het met zijn stiefvader niet kan vinden. Spoedig vaart hij mee met de koopman Makar, die met zijn slavinnetje Winde de nederzettingen van de 'wilden' afreist om met zout handel te drijven. Onderweg maakt hij kennis met de langhuisbouwers, een volk van landbouwers en veetelers. (Dit is een totaal nieuwe levenswijze voor het Europa van die tijd.) Door Makar raakt Raven betrokken bij de intriges rond de troonopvolging van de langhuisbouwers. Hij belandt in hun verre hoofdstad Zout en lijdt er onder de minachting voor de 'wilden'. Ondanks de dienst die hij de vorst van Zout bewijst door de ontmaskering van Makars samenzwering wordt Raven als toppunt van ondankbaarheid ten onrechte voor een jaar de hel van de zoutmijnen ingestuurd. Hij overleeft en zal na veel zoeken het meisje Winde terugvinden. Samen gaan ze met vee en zaaigoed op weg nar Ravens dorp: het begin van een nieuwe tijd.



Bespreking

Bij de voorstelling van de roman, voorjaar 1989, noemde prof. Louwe Kooiman van de universiteit van Leiden, Raven "de eerste prehistorische roman in het Nederlandse taalgebied over de prehistorie en als zodanig een science-fictiontocht in het verleden." Die professorale loftuiging wijst reeds erop dat Houdijk met zijn debuut een historisch stevig onderbouwde roman afleverde over misschien wel het belangrijkste breukpunt in de geschiedenis van de mensheid: de overgang van jagers-verzamelaars naar landbouwers in het Neolithicum. De confrontatie tussen de twee levenswijzen is zeer plastisch beschreven in een humoristische passage, wanneer Raven op jacht bijna een koe schiet (p. 258). Het boek heeft trouwens heel wat van een jeugdroman voor volwassenen. Herhaaldelijk zorgen spannende avonturen voor afwisseling en vaart.

De ontwikkeling van een sterk gestructureerde staat en de doorgedreven zoutwinning in de mijnen lijken echter elementen die eerder in een latere tijd thuishoren.

Met een wat minder overdreven royale lay-out was het boek gemakkelijk een paar honderd bladzijden mindere volumineus geweest, zonder schade voor de leesbaarheid.



Didactische verwerking

•Fragmenten (bijvoorbeeld de jacht op de koe) kunnen gebruikt worden in een eerste jaar.

•Huislectuur voor geïnteresseerden, al dan niet in groepswerk;

•confrontatie met non-fictionelementen via naslagwerken en/of video: zie op deze site bij prehistorie.

•Vragen:

◦Het gebeuren speelt zich 7000 jaar geleden af. Toch is het verhaal geschreven in de tegenwoordige tijd. Wat zou daarvan de reden zijn? Noteer bij het lezen alle passages waar verleden tijd gebruikt wordt en geef aan waarom.

◦Door de ogen van de verwonderde Raven leren we telkens hoe nieuw en vreemd de levenswijze van de langhuisbouwers voor hem is. Noteer die passages; noteer in staakwoorden in twee kolommen de verschillende aspecten waarin de levenswijze van de jagers-verzamelaars afwijkt van die der landbouwers.

◦Men kan zeggen dat in de figuur van Makar de spanningsopbouw van de roman is samengebald. Ga na.

 

Afbeelding

Bibliografische gegevens

Jan Houdijk. Raven: roman over een jagerszoon in het stenen tijdperk. Schoorl, Conserve, 1989, 612 blz.